Rezus-mənfi qan rezus-müsbət qanla müqayisədə daha az rast gəlinir. Onun yayılma göstəricisi müxtəlif əhali qrupları arasında əhəmiyyətli dərəcədə fərqlənir.
Lent.az xarici mediaya istinadla xəbər verir ki, bioloq Skott Trevers bildirib ki, Avropa mənşəli insanların təxminən 15 faizi rezus-mənfi qana malikdir.
Dünya üzrə isə bu göstərici təxminən 6 faiz təşkil edir. Qan qrupundakı müsbət və mənfiişarələri eritrositlərin qırmızı qan hüceyrələrinin səthində RhD zülalının olub-olmaması ilə bağlıdır. Bu zülal varsa, qan rezus-müsbət, yoxdursa, rezus-mənfi hesab olunur.
Rezus-mənfi qan niyə yox olmayıb?Tarixən bu xüsusiyyət rezus-mənfi qadınlarda hamiləlik zamanı müəyyən problemlər yarada bilib. Qadın rezus-müsbət döl daşıyırsa, uşağın qanı ilə təmasdan sonra onun immun sistemi anticisimlər yarada bilər. Belə təmas daha çox doğuş zamanı baş verir.
Növbəti hamiləlikdə uşaq yenə rezus-müsbət olarsa, həmin anticisimlər plasentadan keçərək onun qırmızı qan hüceyrələrini zədələyə bilər.
Təkamül baxımından bu hal rezus-mənfi xüsusiyyətin yayılmasını azaltmalı idi. Buna baxmayaraq, həmin xüsusiyyət bəzi əhali qruplarında hələ də geniş yayılıb.
Müəllifin sözlərinə görə, bunun mümkün izahlarından biri təbii seçmənin nisbətən zəif təsir göstərməsidir. Problem əsasən sonrakı hamiləliklərdə üzə çıxdığından onun yayılmanı məhdudlaşdıran təsiri də müəyyən həddə qalıb. Kiçik qədim insan qruplarında təsadüfi genetik dəyişikliklər də rol oynaya bilər.
Digər fərziyyəyə görə, rezus-mənfilik sağlamlıq baxımından müəyyən üstünlük verə bilər. Lakin istinad edilən araşdırma səbəb-nəticə əlaqəsini təsdiqləmədiyi üçün bu fikir hələlik ehtimal olaraq qalır.
Ən çox kimlərdə rast gəlinir?Şərqi Asiyada rezus-mənfi qan nadir hallarda müşahidə olunur. Ən yüksək göstəricilər isə Pireney bölgəsində yaşayan basklar arasında qeydə alınıb. Tədqiq olunan qrupdan asılı olaraq, onların təxminən beşdəbirindən üçdəbirinədək hissəsi rezus-mənfi qana malikdir.
Yalnız RhD zülalının olmaması gündəlik həyatda nəzərəçarpan sağlamlıq problemi yaratmır. Bu xüsusiyyəti son dərəcə nadir rast gəlinən Rh-null vəziyyəti ilə qarışdırmaq olmaz. Rh-null zamanı eritrositlərin səthində bütün Rh antigenləri olmur və qırmızı qan hüceyrələri qeyri-normal formalı, daha kövrək ola bilər.
RhD zülalının olmaması ayrıca insan nəslinin və ya qədim dövrdə başqa insan növləri ilə qarışmanın sübutu deyil. Söhbət bəzi əhali qruplarında digərlərinə nisbətən daha geniş yayılan genetik xüsusiyyətdən gedir.
Müasir tibb riski necə azaldıb?1960-cı illərin sonlarından tətbiq olunan anti-D immunoqlobulin inyeksiyaları rezus-mənfi analarda RhD-yə qarşı anticisimlərin yaranmasının qarşısını almağa kömək edir. Bunun sayəsində hamiləlik dövründə tibbi xidmətin əlçatan olduğu yerlərdə rezus uyğunsuzluğunun ağır fəsadları xeyli azalıb.
qan rezus-qanMənbə: lent.az