Çiyələyi dişləyirsiniz şirindir. Limonu dişləyirsiniz turşluğundan üzünüz büzüşür. İlk baxışdan çiyələkdə daha çox şəkər olduğu aydın görünür. Ancaq məsələ düşündüyümüzdən bir qədər fərqlidir.
Lent.az xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, əslində 100 qram məhsulu müqayisə etdikdə çiyələkdə limondan daha çox şəkər var. Lakin bir ədəd limonla bir ədəd çiyələyi müqayisə etdikdə nəticə dəyişir.
100 qramlıq hansında daha çox şəkər var?
100 qram limonda təxminən 2,5 qram şəkər olduğu halda, eyni miqdarda çiyələkdə bu göstərici təxminən 4,7-4,9 qrama çatır. Yəni eyni çəkidə müqayisə etdikdə çiyələkdə limondan təxminən iki dəfə çox şəkər var. Ancaq bir ədəd meyvəni müqayisə etdikdə fərqli mənzərə ortaya çıxır. Orta ölçülü limonun çəkisi təxminən 100 qramdır və onun tərkibində 2,5 qrama yaxın şəkər olur.
Bir ədəd orta ölçülü çiyələk isə təxminən 15-20 qram çəkir və 0,7-1 qram şəkər ehtiva edir. Beləliklə, bir limonda bir çiyələkdən daha çox şəkər ola bilər. Ancaq bu, limonun çiyələkdən daha şirin olduğu demək deyil.
Limon niyə bu qədər turşdur?
Şəkər yalnız bir maddədən ibarət deyil. Meyvələrdə saxaroza, fruktoza və qlükoza kimi müxtəlif şəkər növləri mövcuddur. Limonda saxaroza üstünlük təşkil etdiyi halda, çiyələkdə fruktoza və qlükozanın miqdarı daha çoxdur. Məhz şəkərlərin növü də meyvənin dadının necə qəbul edilməsinə təsir göstərir.
Limonun turş dadının əsas səbəbi isə tərkibindəki limon turşusudur. Onun miqdarı çiyələklə müqayisədə xeyli yüksəkdir və şəkərin verdiyi şirinliyi demək olar ki, tamamilə kölgədə qoyur. Başqa sözlə, limonda şəkər olmasına baxmayaraq, güclü turşluq səbəbindən biz onun şirinliyini hiss etmirik.
Bir limon və bir çiyələk müqayisəsi
“Limonda çiyələkdən daha çox şəkər var” ifadəsinin yayılmasının əsas səbəbi məhsulların çəkisinə görə deyil, ədədlə müqayisə edilməsidir. Orta limon təxminən 100 qram çəkə və 2,5 qram şəkər ehtiva edə bilər. Bir çiyələk isə 15-20 qram olduğundan onun tərkibində cəmi 0,7-1 qram şəkər olur.
Bu baxımdan bir limonda bir çiyələkdən daha çox şəkər var. Ancaq bir stəkan, yəni təxminən 150 qram çiyələk yedikdə orqanizm təxminən 7-8 qram şəkər qəbul edir. Bütöv bir limonda isə bu göstərici təxminən 2,5 qramdır. Deməli, “hansında daha çox şəkər var"? sualının cavabı məhsulların hansı miqdarda müqayisə edilməsindən asılıdır.
Limonu niyə çiyələk kimi yemirik?
Limonun tərkibində təxminən 5-6 faiz limon turşusu ola bilər. Məhz yüksək turşuluq onun dadını müəyyənləşdirir. Limonun tez-tez və birbaşa dişlənərək yeyilməsi diş minasına mənfi təsir göstərə bilər. Turş qidaların həddindən artıq qəbulu ağız boşluğunda həssaslıq da yarada bilər. Limonun tərkibində şəkər olmasaydı, onun dadı daha da turş ola bilərdi. Sadəcə, mövcud şəkərin şirinliyi yüksək turşuluq fonunda hiss edilmir.
Bəs nəticə nədir?
Eyni çəkidə müqayisə aparıldıqda çiyələkdə daha çox şəkər var: 100 qram çiyələkdə təxminən 4,7-4,9 qram, 100 qram limonda isə təxminən 2,5 qram şəkər olur. Bir ədəd limonla bir ədəd çiyələyi müqayisə etdikdə isə limonda daha çox şəkər ola bilər. Bunun səbəbi sadədir: limon bir çiyələkdən bir neçə dəfə ağırdır.
Limonun turş, çiyələyin isə şirin gəlməsi təkcə şəkərin miqdarı ilə deyil, meyvədəki turşuların və müxtəlif şəkər növlərinin nisbəti ilə bağlıdır. Ona görə də “limon çiyələkdən daha şirindir” demək düzgün deyil. Əsl maraqlı məqam budur ki, turş dadına baxmayaraq, bir ədəd limonda bir ədəd çiyələkdən daha çox şəkər ola bilər.
Maraq çiyələk limon şəkərMənbə: lent.az