Yaz mövsümünün ən qiymətli, lakin çox vaxt lazımınca dəyərləndirilməyən tərəvəzlərindən biri yaşıl soğandır. Onun cavan zoğlarının tərkibində antibiotiklərə bənzər xüsusiyyətlərə malik güclü birləşmələr var.
Lent.az xəbər verir ki, yaşıl soğan əslində adi soğanın cavan halıdır. Onu bəzən şnit-soğanla qarışdırırlar. Lakin bunlar fərqli bitkilərdir. Şnit-soğanın baş hissəsi olmur və yarpaqları daha nazik, zərif olur. Yaşıl soğanın mövsümü adətən apreldən iyuna qədər davam edir və o, ən əlçatan yaz tərəvəzlərindən biridir. 100 qram yaşıl soğanda cəmi 30-35 kilokalori var. Tərkibinin 90 faizdən çoxunu su təşkil edir.
Bundan əlavə, onun tərkibində 1,5-2 qram zülal, təxminən 7 qram karbohidrat və 2-2,5 qram qida lifi mövcuddur.
Yaşıl soğan C vitamini, K vitamini və beta-karotinlə zəngindir. Hətta onun tərkibində C vitamini və karotinoidlərin miqdarı adi baş soğandan daha çoxdur. Bundan başqa, tərkibində fol turşusu (B9 vitamini), kalium, kalsium, maqnezium və manqan da var.
1. Təbii antibiotik təsiri göstərə bilər
Yaşıl soğan "təbii antibiotik" adlandırıldıqda, söhbət onun tərkibindəki kükürd birləşmələrindən gedir. Soğan doğrandıqda hüceyrələr zədələnir və alliinaza fermenti alliini allicinə çevirir. Məhz allicin soğanın xarakterik qoxusuna, acı dadına və antibakterial, həmçinin göbələk əleyhinə xüsusiyyətlərinə cavabdehdir. Bununla belə, mütəxəssislər vurğulayırlar ki, yaşıl soğan dərmanları əvəz etmir. O, yalnız orqanizmin təbii müdafiə mexanizmlərini dəstəkləməyə kömək edir. Allicin doğrandıqdan təxminən 10 dəqiqə sonra əmələ gəlir. Buna görə də yaşıl soğanı doğradıqdan sonra bir qədər gözləyib yeməklərə əlavə etmək tövsiyə olunur. Həmçinin yüksək temperatur allicinin miqdarını azaltdığı üçün yaşıl soğanı çiy şəkildə yemək daha faydalıdır.
2. İmmuniteti gücləndirə bilər
Yaz aylarında orqanizmdə vitamin və antioksidant ehtiyatı azalır. Yaşıl soğanın tərkibində olan kversetin adlı flavonoid iltihabəleyhinə təsir göstərir və immun hüceyrələrinin fəaliyyətini dəstəkləyir. Bundan əlavə, polifenollar və kükürd birləşmələri leykositləri oksidləşdirici stresdən qoruyur, C vitamini isə infeksiyalara qarşı ilk reaksiya verən neytrofillərin fəaliyyətini yaxşılaşdırır.
3. Ürəyin sağlamlığını dəstəkləyir
Yaşıl soğanın tərkibindəki kalium qan damarlarının divarlarını rahatlaşdırmağa və orqanizmdən artıq natriumun xaric olunmasına kömək edir. Bu isə qan təzyiqinin tənzimlənməsində mühüm rol oynayır. Maqnezium ürəyin fəaliyyətini dəstəkləyir, kükürd birləşmələri isə qan damarlarını genişləndirən azot oksidinin əmələ gəlməsinə kömək edir və qan dövranını yaxşılaşdırır. Araşdırmalar göstərir ki, yaşıl soğanın müntəzəm qəbulu "pis" LDL xolesterinin səviyyəsinin azalmasına da kömək edə bilər. Lakin mütəxəssislər qeyd edirlər ki, yaşıl soğan təkbaşına yüksək təzyiqi müalicə etmir. O, sadəcə ürək üçün faydalı qidalanmanın bir hissəsi hesab olunur.
4. Həzm sisteminə faydalıdır
Yaşıl soğanın tərkibində həll olunan qida lifi növü olan inulin var. İnulin həzm olunmadan yoğun bağırsağa çatır və burada faydalı Bifidobacterium və Lactobacillus bakteriyaları üçün qida rolunu oynayır. Bu bakteriyalar inulini butirat da daxil olmaqla qısa zəncirli yağ turşularına çevirirlər. Butirat bağırsaq hüceyrələrini qidalandırır, iltihabı azaldır və bağırsaq baryerini gücləndirir. Bundan əlavə, yaşıl soğanın ətri tüpürcək və mədə şirəsinin ifrazını artıraraq həzmi stimullaşdırır. Lakin qıcıqlanmış bağırsaq sindromundan əziyyət çəkən insanlar ehtiyatlı olmalıdırlar. İnulin həssas insanlarda köp və qaz əmələ gəlməsinə səbəb ola bilər. Belə hallarda yaşıl soğanı gündə 20-30 qramdan başlayaraq tədricən artırmaq məsləhətdir.
Yaşıl soğanı necə yemək daha faydalıdır?
Mütəxəssislər bildirirlər ki, yaşıl soğan ən yüksək qida dəyərini çiy halda saxlayır. Buna görə onu salatlara, sendviçlərə və digər soyuq yeməklərə əlavə etmək tövsiyə olunur. Şorba və ya omlet kimi isti yeməklərə isə bişmənin sonunda əlavə etmək daha məqsədəuyğundur. Mədə turşuluğu yüksək olan, reflüks və ya mədə xorası xəstəliyindən əziyyət çəkən şəxslər yaşıl soğanı ehtiyatla qəbul etməlidirlər. Varfarin qəbul edən insanlar isə K vitamininin dərmanın təsirini azalda biləcəyini nəzərə almalı və həkim nəzarətində olmalıdırlar.
Sağlıq soğan yaşıl soğanMənbə: lent.az